Menu główne:
Różnosci
Słownik języka œląskiego
(gwary œląskiej)
A
abcybilder - naklejka
abfal - œmieć
abo - albo
achtelka, achtla - butelka wódki, likieru, 1/8 litra
achtlik - ósma częœć czegoœ
afa - małpa, małpica
ajmer, ajmro - wiadro
ajncla - mieszkanko jednopokojowe, kawalerka
ajzynbaniok - kolejarz
ajzynzyjga - pilka do metalu
aksle - ramiączka
akuratny - dokładny, pedantyczny
Altreich - Sosnowiec
amolok - cukierek miętowy
ankrować - kotwiczyć, zabezpieczyć budynek przed szkodami górniczymi
ancug - ubranie męskie, garnitur
antryj - przedpokój
ańbryna - zasmażanka
arbajancug - ubranie robocze
asza - popiół
aszynbecher, aszynbejcher – popielniczka
B
babskie scochy - szczaw
bachraty - pękaty, wybrzuszony
badytuch - ręcznik kąpielowy
bajlaga - kanapka, klapsznita z czymœ
bajs - kęs, a. ugryzienie czegoœ lub kogoœ -> Twoj hunt mie bajsnoł w żić
bajsnyć - ugryŸć, skosztować
bajtel, bajtlik - dziecko, chłopiec
bajzel - nieporządek, bałagan
bakać - pracować, palić papierosy
bakpulwer - proszek do pieczenia
bal, bala - piłka
baliczek, balik - piłeczka
bana - kolej, pociąg
bandzyjga, bandzejga - piła taœmowa
banhof - stacja kolejowa, dworzec
bania - dynia
baniorz - kolejarz
bauplac - plac budowy
bele kaj - byle gdzie
belontać - mieszać, kiwać się, majdać, dyndać
beskursyjo - hultaj, cwaniak
beszong - nasyp kolejowy
betlyjka - szopka, stajenka betlejemska
bez - bez, przez -> Jedziem na Szczecin bez Katowice
bez lato - latem, podczas lata
bez połednie - w południe
bez zima - zimą, podczas zimy
bezma, bezmała, bezmałaœ, bezma, bezmaji - ponoć, prawdopodobnie
bezto beztoż- z tego powody, dlatego, przez to
beztydziyń - w ciagu tygodnia
bifyj - kredens
bigel, bigiel - wieszak na ubrania
biglonzko, biglołzko - żelazko
biglować - prasować
biglynbret - deska do prasowania
binder - krawat
bir - piwo
biksa, bikska - puszka, konserwa
bistenhalter, biustenhalter - stanik
biza - kant w spodniach
blaszok - coœ z blachy, np. pomieszczenie sklepowe o blaszanych œcianach
blank - zupełnie, całkiem
blaza - odcisk, pęcherz
blindar - œlepa kliszka
blizablajfer - piorunochron
blukać, blakać - gadać bzdury
blyndować - oœlepiać
blomwaza - wazon
błoznować - żartować
bocoń, bocóń, boczoń - bocian
bodnonć - ukłuć
bojtlik, bojtliczek, bojtel - torebka, woreczek
bok, boki - zasłona
bolawy - bolący
boliłoczka - kwiatki jaskry
bolok - miejsce bolące, siniak, wrzód
bombon - cukierek
bonclok - garnek, garnek gliniany
bonkawa - kawa, kawa naturalna
bonty - kolory
borsztajn - krawężnik
borok - nieborak, oferma
bracik - brat
brateringi - œledzie opiekane
bratkartofle - smażone kartofle
bratruła, ruła - piekarnik
brauza - oranżada, napój musujący w butelce lub w proszku do rozcieńczenia
brecha - łom
brele, bryle - okulary
brelok, brelaty - okularnik, noszący okulary
breweryjo - awantura
briftasza - portfel
briftryger - listonosz
bronotny - brązowy
brusek - szlifierka, kamień do ostrzenia noży, kosy...
brusić - ostrzyć, szlifowć
brzidok - ktoœ nieładny, niesympatyczny
buczeć - gderać, marudzić
buda - szkoła, a. bramka na boisku, a. kram, stoisko na targu lub na odpuœcie
budziorz - bramkarz, a.sprzedawca w budzie
buła - guz, opuchlizna
byamter, beamter - urzędnik
być w doma - zrozumieć byfyj,
bifyj - kredens
bymbyn - bęben, a. chłopczyk
byrkać - odbijać po jedzeniu
byrna - żarówka
byszta - szczotka
bysztek - sztućce
byzuch – odwiedziny
C,Ć
cangi - obcęgi
canpasta - pasta do zębów
cedzitko - sitko
cera - córka
cetnor, cetnorł - 50 kg
chachnyć sie - pomylić się, uderzyć się
chacharstwo - łobuzeria, draństwo
chachor - łobuz
chamster - chomik
charboły - stare buty
charlok, cherlok - ten, kto kaszle
charnonć - ugryŸć
chasie - popiół
chasiok - œmietnik
chawerfloki - płatki owsiane
chichrać - œmiać się
chlyw - chlew
chodzić po fechcie - żebrać
chop - mąż, mężczyzna
chrobok - robak
chuderlok - nieborak, biedactwo
chybło - zabrakło
chycić - wziąć, złapać, rozpocząć
chyrczeć - chrapać
chyrtoń - gardło, przełyk, krtań
ciaciany - ładny
ciamble - wróble
ciaplyta, ciapulyta - błoto
ciarach - brudas
cicik - coœ puszystego
cielepa - gapa, nieudacznik
ciepać - rzucać
cigarety - papierosy
cima, ćma - ciemno
ciœć coœ - cisnąć, pchać
ciœć kaj - iœć gdzieœ
ciulnonć się - uderzyć się, pomylić się
ckliwić sie - tęsknić
cmyntorz, smyntorz - cmentarz
cni mi sie - tęskni mi się
coby - żeby
colsztok - metr składany
cołki - cały, całkowity, zupełny
cornuch - brudas
cug - pociąg, ciąg w kominie
cwerg - krasnoludek, coœ małego
cwinga - klamra
cycyhalter - biustonosz
cyferblat - tarcza zegarowa
cyganić - kłamać
cygaństwo - kłamstwo
cygarety - papierosy
cygon - kłamczuch, Cygan
cyja - akordeon
cysorz - cesarz
czaj - herbata
czakać - czekać
czamu, czymu - dlaczego
czelodka - grupa kolegów
czopka, copka - czapka
czorny, corny - czarny
czosać - czesać
czwortek, szczwortek, sztwortek - czwartek
czynsto - często
ćma, cmok - ciemno
ćmi sie - zmierzcha
ćwierć - kwadrans, 1/4
ćwiertka - ćwiartka czegoœ
ćwikel – buraki
D
dać kómu pokój - pozostawić kogoœ w spokoju dać kusku - pocałować dać pozor - uważać dałerwele - loki po trwałej ondulacji darymnie - daremnie darymny futer - nie potrzebnie, na próżno, ktoœ daremny deka, deczka - koc, narzuta, a. sufit dekel, dekiel - wieko, pokrywa, a. rozum * Coœ ci pizło na dekel! (zwariowałeœ) dicht - szczelnie dokładnie dinks - takie coœ, drobiazg, czeœc jakiegoœ urządzenia do siela - do tereaz dochtor - doktor, lekarz dociepnyć - dorzucić dołza - gniazdko elektryczne dombek - chryzantema dować pozor - uważać, polnować się * Dej sie pozor na tego synka! drach - latawiec drajfus - szewskie kopyto drap, drapko - szybko drobnioki - drobniaki drzizga - drzazga dudlik - kok du dom - do domu dupek - walet w kartach durch - ciągle durchfal - rozwolnienie durknefel - zatrzask dycki - zawsze dyć - przecież, właœnie dylówka - podłoga Dzieciontko - podarunek pod choinkę dziołcha - dziewczyna dziołszka - dziewczynka dziyndzioł, dziendzioł - dzięcioł dziynnie - codziennie dŸwiyrka - małe drzwi dŸwiyrze, dŸwyrze, dŸwyrza – drzwi
E echt - naprawde, wyraŸnie, wyraziœcie elefant - słoń elektrykorz - elektryk elemyntorz - elementarz elwer - bezrobotny, rzut karny w piłce nożnej epny - ogromny erplich - spadek po kimœ Ewangelio – Ewangelia
F fach - zawód fachman, fachmon - fachowiec fajer - œwięto fajrant - koniec roboty, wolne fakla - pochodnia faltenrok, faltynrok - spódnica z fałdami falta, falt - fałda familijo - rodzina familok - dom wielorodzinny, fana, fanka - flaga, chorągiew fandzola - fasola fandzolić - mówić od rzeczy fara - probostwo farbić - farbować faron - drań, por. pieron farona kandego - przekleństwo faronić - przeklinać farorz, farorzyczek - proboszcz, ksiądz fater - ojciec fati - tato fedra - sprężyna fedrować - kopać węgiel, a. dyskutować ferszter, feszter - leœniczy fest - mocno, bardzo, a. œwięto, uroczystoœć fet - tłuszcz, smalec * Zjysz sznita z fetym? fiber - gorączka, drgawka fibermas - termometr fifrać - brudzić się fifrok - brudas, a. ubrodzona twarz filok, filer - wieczne pióro, coœ do pisania flance - sadzonki roœlin flaps - zupa regeneracyjna, np. dawana na kopalni flaszka - butelka flek - plama flekować - łatać dziury w butach, przybijać podeszwy flider - bez, krzak bzu (roœlina) fliger - samolot flinta - strzelba, karabin floster, flojster - plaster fojercojg - zapalniczka fojera, fojerka - ognisko fojerman - strażak fojerwera - straż pożarna fol - pełno foncwocić - rozrabiać font - jednostka wagi równa 0,5 kg forhang - zasłona fora - wóz forsztelować - wyobrażać frela, frelka - dziewczyna, dziewczynka fto - kto fulać - zmyœlać, opowiadać bzdury funt - pół kilograma furgać - fruwać, latać fus - noga fusbal - piłka nożna fuslapy - onuce, jedzenie futerbach - flanela futermylok - piernik odpustowy futra - futryna futrować - karmić, jeœć fuzekla - skarpeta fyjderbal - przyjęcie w ostatni dzień szkubania pierza fyrlać - mieszać fyrlok, fyrloczka - mątew, przyrząd do mieszania
G galan - zalotnik galancić sie - zalecać się, kochać się galasie - kalosze galert - galaretka galoty - spodnie galować sie - wystroić się gamba - twarz, gęba gańba - wstyd gardiny, gardinki - firany, firanki gardinsztanga - karnisz gazok - piłka do tenisa ziemnego geburstak - urodziny geltag - wypłata geltasza - portfel gelynder - poręcz gerować - fermentować geszynk - podarunek, prezent gibać sie - œpieszyć się gibko - prędko, szybko gipsdeka - sufit giskana - polewaczka gitra - krata, okratowanie gizd - drań, łobuz glaca - łysina glajcha - zakończenie pewnego etapu robót glajzy - szyny glanc - wysoki połysk glancować - polerować, czyœcić, ubierac się odœwiętnie glashaus - szklarnia glaska - szklanka glazyjki - rękawiczki (skórzane) gładko - œlisko gnojok - obornik, miejsce na obornik gnot - koœć gnotek - pniak do rąbania mięsa u rzeŸnika godać - mówić goik - choinka, a. drzewko wielkanocne golacz - fryzjer męski gołymbiorz - hodowca gołębi goreć - palić się gorek - garnek gorczek - garnuszek gorki - gorący gorko - gorąco gorol - nie Œlązak Gorolowice - jakaœ tam miejscowoœć poza Œląskiem goroncznik - termometr gorszyć sie - gniewać się gorœć - garœć gorzoła, gorzołka - wódka grajfka - zręcznoœć, umiejętnoœć robienia czegoœ grajfnie - zręcznie gris, grisek - grysik gruba - kopalnia gryfcok, gryfniok - elegant gryfny - ładny grziwka - grzywka gulik - kanał sciekowy, studzienka œciekowa gumin - guma guminknypel - gumowa policyjna pałka gupi - głupi gupielok - głupek gusiok - prosiak gybis, gyjbis - sztuczna szczęka gymba - usta, twarz gynał - dokładnie, tak samo, całkiem, zupełnie gynsi pympek - stokrotka gypechalter - bagażnik rowerowy gypel - kierat gywera - karabin gywinta - odważniki gzuć - szebko lecieć, jechać
H hab - kradzież habić - kraœć * Nahabiołech trocha jobłek! haderlok - zbieracz szmat hadra, chadra - szmata haja - awantura hajcować - palić w piecu hajer - górnik strzałowy halba, halbka - pół litra (wódki) halbdeker - powóz częœciowo zakryty dachem halter - sprzączka, zapinka hałskyjza - ser domowy z kminkiem handszuły - rękawice hangrys - agrest hankejsi - dawniej, kiedyœ hantuch - ręcznik haratać - drapać, kaleczyć harboły - ciężkie buty hareszt - areszt, więzienie hasi, hasie - popiół hasiok - œmietnik haszpa - agrafka haszpka - mała agrafka haziel, haŸlik - ubikacja hebel - strug heft - zeszyt heklować - szydełkować hercszlag - zawał serca hercowa - wielka łopata (w kształcie serca) hledani - szukanie hok - hak hoczyk - pogrzebacz do pieca holcplac - plac drzewny holcgaz - gaz drzewny holckołla - węgiel drzewny hoker - taboret hołda - hałda hołzy - spodnie hołzyntregi - szelki * Zrobia se szlojder z hołzyntregi! hóncwot - urwis hruby - gruby hufnol, hufnygel - gwóŸdŸ do przybijania podkowy do końskiego kopyta. hunzytryjgi, hozyntregi - szelki hut - kapelusz hyc - upał, skwar hyndyczka - indyczka hyndyk - indyk hyngel, hyngiel - uchwyt hyrlać – kaszleć
I idzie to zrobić - można to zrobić inakszy - inny indianer - indianin inkszy - inny interesantny - interesujący ino - tylko ipi - brak piatej klepki ipiszula - szkoła specjalna istny - prawdziwy Italok - Włoch izba – pokój
J ja - tak jadymy - jedziemy jagódki - porzeczki jakla - bluza jako - jak jargać sie - denerwować, złoœcić się jedla, jedła - jodła jedwob, jydwob, hedwob - jedwab jegelniczka, jegielniczka - poduszeczka na igły jeli - czy, czyżby jeglorz - krawiec jegła - igła jegliczki - druty do sztrykowania jerona, jeronie - przekleństwo (Jeronie, dej mi pokoj!) jodło, jołdło - jedzenie jscać - siusiać juzaœ - znowu, znów jyndyk – indyk
K kabociorz - człowiek fałszywy kabot - marynarka kachla - kafla, płytka ceramiczna kachlok - piec kaflowy kaczok - bajoro, stawek kaczyca - żelazny piec, por. żeleŸniok kadubek - budka lęgowa dla ptaków, karmnik kadzić - smrodzić kaj - gdzie kaj tam - gdzie tam, ależ skąd kajniykaj - gdzieniegdzie kajsik - gdzieœ kajœ - gdzieœ kaj yno - gdziekolwiek kajindzij - gdzie indziej kalfas - pojemnik do mieszania zaprawy cementowej kalny - mętny kamela - wielbłąd kamelki - rumianek kamerlik - komórka, małe pomieszczenie kamrat - kolega kamratny - przyjacielski kamynie - kamienie kandy - którędy kapa, kapka - nakrycie czegoœ (np. łóżka), końcówka czegoœ (np. buta) kapelonek - wikary, młody ksiądz kapistrant - ministrant kapka - krolepla, odrobina kapnonć sie - zrozumieć, zorientować się kapołka, kapałka - serwatka kapsa, kabza - kieszeń kapuca - kaptur kara - taczka karasol, karasola - karuzela karbidka - lampa karbidowa karlus - chłopak, młodzieniec karminadla, karminadel, karbinadel - kotlet mielony, klops karnonć sie - przejechać się (np. na rowerze, motorze) kartofel - ziemniak kartofelmyl - mąka ziemniaczana kartoflonka - zupa ziemniaczana kastlik - pudełko, skrzynka kastrol - duży garnek z żeliwa katelmus, katyjmus - katechizm kecka - spódnica kedy - kiedy kejnedy - innym razem kery, kiery - który keta - łańcuch kibel, kiblik - wiadro kichol - nos kieby, keby - jakby, gdyby kiecka, kecka - spódnica kiej, kiejœ - kiedy kiełzawka, kiołzawka - œlizgawka kierchof - cmentarz kilać - łaskotać kimnonć sie - zdrzemnœć, przespać się kindermyjdla - opiekunka do dzieci kipa - niedopałek papierosa kipnąć - przechylić się, a. umrzeć kipować - wywracać, strząsać popiół z papierosa kista - skrzynka kiszka - kwaœne mleko * Kartofle z kiszkom jemy dycki w piontek! kita, kitka - udko np. od kurczaka kiwnyć sie - pomylić się, zmylić klachać - plotkować klachanie - plotkowanie klachula - plotkara klachy - plotki klajd - suknia klamor - coœ niepotrzebnego, stary grat klang - brzmienie, dŸwięk klapaczka - packa na muchy klapka - łapka na myszy klapsznita - podwójna kromka chleba klawiyr - pianino klekotać - uderzać, kołatać klekotka - kołatka kloper - trzepaczka klopsztanga - trzepak klosztorno panna - zakonnica klotka - klatka kluczka - korba np. do studni kludzić, przekludzić - prowadzić, przeprowadzić się klupać - pukać, trzepać, uderzać klyty - rozmowy kłaki - buraki pastewne, krokiew kłobuk - nakrycie głowy, kapelusz knefel, kneflik - guzik, guziczek knif - sztuczka knipsaparat - aparat fotograficzny knipsować - fotografować knobloszka - parówka knut - odchody, stolec kobel - kostka do gry kocher - kuchenka elektryczna kodka, kłodka - kłódka kofer - skrzynia, walizka kokot - kogut kokotek, kokocik - kogucik, a. kran kole - przy, koło kolybać się - kołysać się kolybka - kołyska kolyndniki - kolędnicy koło - rower kołoczek, kołoczyk - drożdżówka konkastla - węglarka, pojemnik na węgiel przy piecu konsek - kawałek kopidoł - grabarz kopla - klamra od pasa, sprzączka kopocz, kopoczyk - kopaczka, motyka kopruch - komar kopyrtnyć - zrobić fikołka korflasza - naczynie do fermentacji wina kormik - wieprzek, tucznik kosok - sierp kracpuc - rodzaj tynku zewnętrznego na domach kradziok - złodziej kraiczek - kromka chleba, kawałek krajzyga - piła tarczowa kranckuch - babka, ciasto drożdżowe, z posypką krasikoń - koniczyna krauza, krauzka - słoik, słoiczek krepel - pączek kromflek - obcas kronlojter - żyrandol, klosz na lampę kropka - kropla kroszonka - pisanka króliczok - klatka na króliki króliczorz - hodowca królików krupnioki - kaszanka krupy - kasza kryka, kryczka - laska, laseczka kryklać - mazać, gryzmolić krzest - chrzest krzikopa - rów krzipce - skrzypce ksiynżoszek - ksiądz kucać - kaszleć kudły - włosy, sierœć kukać - zaglądać kukawka, kukowka - kukułka kulać - toczyć, formować kulki, walcować kulok - okrągły klocek kuloryba - kalarepa kunsztiki - sztuczki, coć rewelacyjnego kumin - komin kuminiorz - kominiarz kupa - dużo kupny - kupiony kupowane - pełne kurzić - palić papierosy kurzok - palacz papierosów kusik - buziak, całusek kwarytka - ćwiartka kwaœno kapusta - szczaw kwolić sie - chwalić się kyjza - ser (ten żółty)
L labiydzić - narzekać, skarżyć się lacie, laćki, lacze - pantofle domowe laga - gruby kij lajbik - biustonosz lajerman - kataryniarz lajsta - listwa lakować - malować, lakierować lakowany - malowany, lakierowany lamyncić - narzekać, skarżyć się larmo - hałas, awantura larmować - hałasować latosi - tegoroczny latoœ - w tym roku latowy - letni lauba - zadaszenie, ganek przy domu lazaret, lazaryt - szpital leber - drań, obibok lebioda - człowiek chorowity, leniwy legitka - legitymacja legnyć sie - położyć się lelyń - jeleń leżanka - tapczan libsta - narzeczona lipynsztift - szminka listonorka - listonoszka lojfer - dywan, chodnik lompy - stare graty, niepotrzebne rzeczy lotać - biegać, fruwać luft - powietrze luftplompa - pompka rowerowa, sprężarka luftbiksa - klarabin-wiatrówka luftować - wietrzyć lukać - spoglądać, zerkać lukaty - z kręconymi włosami lulać - siusiać lulok - "siusiok" lyberka - wątrobianka lygać - kłaœć się spać lyjberwoszt - wątrobianka, pasztet lyki - leki lykorz - lekarz lynga - długa bułka, bułka francuska lynsztanga, lungsztanga - kierownica od roweru lyski - leszczyna, orzech laskowy
Ł łachy - ubrania łacny - tani łaska - łasica (zwierzak) łazić - chodzić łechtać - łaskotać łobciepać - obrzucać, otynkować łobdrzistany - ubrudzony, pobity łobibok - człowiek, który nic nie robi łobiesić, łobwiesić sie - powiesić się łobiod - obiad łobleczony - ubrany łobleczynie - ubranie łobloć - polać, posikać łoblykać sie - ubierać się łobroz, łobrozek, łobrozek - obraz, obrazek łobrzinek - skrawek, odcięty z brzegu kawałek kołocza łobsztalować - zamówić, zarezerwować, zaplanować łobstoć - wytrzymać, wytrwać łociypka - snopek łodbywać - nakarmić dobytek np. kury łogiyń - ogień łojcowie - rodzice łoklany, oklany - bezczelny łoklupać - opukać łokminić - okłamać łomasta - np. masło lub smalc na chlebie łonaczyć - robić cos nieokreslonego łoński rok - ubiegły rok łoroz - na raz łorynżada - oranżada łosprawiać - opowiadać łostawić - zostawić łostrynżyny - jeżyny łoszkiliwiec - brzydal łoszkliwy - brzydki, wstrętny łoszkrabiny - obierki z kartofli łoszkubek - ktoœ niewydarzony, nieudacznik łoszkubiny - szkubanie pierza łoœwiycić - zaœwiecić łoziym - osiem łoziymnoœcie - osiemnaœcie łożrać sie - spić się łożyrok, łożarty, łożryty - pijak łyknonć – połknąć
M macher - fachowiec Madiar, Madziar - Węgier majs - kukurydza majzel - przecinak makron - kokos malckawa - kawa zbożowa malta - zaprawa murarska malyrz - malarz mamulka - mamusia, babcia mandle - migdały mandolinka - stonka ziemiaczana manele - bagaże, rzeczy mantel - płaszcz mantelszyrca - gruby męski fartuch maras - błoto, brud marasić - brudzić markotny - smutny masara - wielka, tłusta mucha masny - tłusty masorz - rzeŸnik, sklep mięsny maszka - kokardka, muszka maszkecić - jeœć coœ dobrego maszkeciorz - smakosz maszkety - coœ dobrego do jedzenie, np. cukierki maœcić - iœć szybko, œpieszyć się maœlonka - maœlanka maœniczka - maselniczka,naczynie do robienia masła mazok - beksa, maruda merta - mirt mesing - mosiądz meter - metr mianować sie - nazywać się miech - worek mieć ptoka - być wariatem mieć recht - mieć rację mierzić - denerwować, przeszkadzać, nudzić miglanc - spryciarz, cwaniak migym - szybko miszmaszyna - mieszarka do betonu miszong - mieszanina mita - œrodek np. boiska mlycz - mlecz mlyć, mołć, zemlyć - mleć mlyko - mleko mosz jeszcze mlyko pod nosym! mochanie - ręczne pranie modra kapusta - niebieska kapusta moj - mąż moja - żona moła - miał weglowy mono - może mopel, moplik - motorower morzysko, morzisko - ból brzucha mota - ćma motek - młotek motyka - zła kobieta możno - może mrowiec, murowiec - mrówka muldać - ssać mulorz - murarz muł - miał węglowy muskle - muskułu, mięœnie muterka - zdrobniale o matce mycka - czapka mydalijka, mydalik - medalik myjtermas - metr krawiecki mynij - mniej myńszy - mniejszy myrta - mirt myœliwiec – leœniczy
N na bezrok - za rok, w przyszłym roku na beztydziyń - w tygodniu, w dzień powszedni na klinie - na kolanach na przecam - no jasne, oczywiœcie na kraju - na brzegu na przedej - do sprzedania na przima - na skróty na zadku - z tyłu nabity - pijany nacinkany - pijany naciongnonć sie - nasmarować się nachtop, nachtopek - nocnik nachytać - nałapać, dostać lanie -> Synek bo nachytosz! najscać - nasikać nale - no ale, lecz nafolowane - napełnione, po brzegi namówiny - zaręczyny napoczonć - rozpocząć naprany - pijany naprowda - naprawdę naroz, narozki - naraz, nagle narychtować - przygotować naskludzać - sprowadzić naskwol, nasfol - naumyœlnie naszpicować - naostrzyć np. ołówek nastalować - nastawić, wyregulować nasuć - nasypać natron - kuchenna soda oczyszczona nawalony - pijany nazdać - zrobić awanturę, okrzyczeć kogoœ nazod - z powrotem, do tyłu nażgany - pijany nec - siatka neclik - kok niekiery - niektóry nikaj - nigdzie nimocny - chory niy padej - nie mów niypoczosany - niepoczesany niyrob - nierób niyrod - niechętnie niyroz - nieraz niyrychtig - nienormalny niyskoro - póŸno niyżdżały - niedojrzały nieskorzij - póŸniej nogawica - nogawka nogły - porywczy nojprzod - najpierw nudle - makaron nudelkula - wałek do ciasta nudelzupa - zupa, rosół z makaronem nupel - smoczek nynać - spać nynok - materac do spania na podłodze
O obalić - przewrócić, (obalić halba - wypić pół litra) obciepać - obrzucić, otynkować obcyrklować - zaplanować ober - kelner oberiba - kalarepa obiesić - powiesić, powiesić się obleczka - powłoczka na poœciel obleczóny - ubrany oblekać - ubierać obłapiać - obejmować, œciskać obstoć - wytrwać ochlany - natrętny, a. pijany ociypka - snopek odewrzić - otworzyć oma, omka, omeczka - babcia omaœcić - dodać tłuszczu omszlag - zakładka, mankiet okompać sie - wykąpać się opa - dziadek opaterny - ostrożny oplerek - parówka ordeka - sufit ostrynżyny - jeżyny ostuda - kłótnia, nieporozumienie oszkrabiny, łoszkrabiny - obierki z jabłek czy ziemniaków owerol - dres ożarty, ożryty – pijany
P padać - mówić, powiadać paje - baczki, pejsy paket - paczka pakynchalter - bagażnik np. w rowerze pampoń - wieœniak pana - dziura w kole pancer - czołg papiorzany - papierowy paprać, popaprany - brudzić, ubrudzony papyndekel - tektura parfin - perfum parfineryjo - perfumeria paryzol - parasol -> Kaj pedziesz bez parazola jak padze parzok - pomieszczenie, kocioł do parzenia karmy dla zwierząt paskuda - szkodnik, niszczyciel patrony - kapiszony, naboje patrz sie stracić - zmykaj, zejdŸ mi z oczu pazury - palce, ręce pecynek - bochenek chleba pedzieć - powiedzieć petronelka - lampa naftowa piechty - pieszo, na nogach piegaty - piegowaty piekarok - piec np do chleba pierdoła - gaduła, nudziarz pierziński - okropny pieszczonek - pierœcionek pieœniczka - piosenka pijok - pijak pijus - pijak pilik - kurka, kurczę pilynta - kurczęta pioczek - garnuszek, kubeczek piontka - 50 groszy piosek - piasek piska - kreska, linia piskać - piszczeć pisok - ołówek, coœ do pisania pistołla - pistolet, broń pitfać - kroić tępym nożem pitfok - tępy nóż pitnońć - uciec pitomny - nieprzytomny pizło - uderzyło, wybiło piznonć - uderzyć piŸniynty - stuknięty, wariat plac - podwórko plackaty, plaskaty - płaski placpatrony - kapiszony plała - peleryna, plandeka plecionka - chałka drożdżowa, słodka bułka plisynrok - spódnica plisowana, z zakładkami plompa - pompa platfus - płaskostopie plyjt - pled plynkiyrze - odciski na rękach od pracy płachta - przeœcieradło płaczka - łza płat - opłata, należnoœć po ćmoku - po ciemku po gibku - prędko po jakimu - dlaczego, jak po prowdzie - naprawdę po próżnicy - nadaremnie po ptokach - po wszystkim, to już koniec, stało się po widoku - zanim będzie zmierzch pocieszny - zabawny, wesoły pocukrować - posłodzić podany - podobny podarzić sie - poszczęœcić się podchlybiać sie - podlizywać się podciep - podrzutek podnoski - resztki jedzenia podworek - podwórko podzim - jesień podzimki - truskawki, poziomki podziwać sie - przyjrzeć się, spoglądać podŸ - chodŸ pofyrtany -zwariowany, pomylony pogorszyć sie - pogniewać się pohalać - pogłaskać pojakiemu - dlaczego pojeœć - zjeœć, najeœć się pojedzony - syty, najedzony pojscać - posikać, oddać mocz pokludzić - poprowadzić poleku - pomału policyjo - policja połednie - południe połfontek, poł fonta - 0,25 kg połno - pełno połosprowiać - poopowiadać połżitko - poœladek pomaluœku - powoli, po malutku pomywać - zmywać naczynia Ponboczek - Pan Bóg ponć, ponci - pielgrzymka pora - parę portmanyj - portmonetka porzond - ciągle porzykać - pomodlić się poschroniać - pochować posypka - kruszonka na kołoczu poszczodek - œrodek poszelontać - zamieszać, wstrząsnąć posztopować - zacerować potek, pociczek - ojciec chrzestny potka, pociczka - matka chrzestna pozłotka - sreberko pozor dać - uważać pra? - prawda?, naprawdę? rzeczywiœcie? praje - prawie, na złoœć prask - ciżba, tłum prasknońć - upaœć, uderzyć prastarka - pradziadek prastarka - prababcia prawić - mówić, opowiadać prawok - grzyb prawdziwek, borowik prezwoszt - salceson prosia - prosię prozny - pusty pryko - łóżko przeca - przecież przeciepować - przerzucać przedsia - przed siebie przekludzić sie - przeprowadzić się przekopyrtnońć się - przewrócić się, umrzeć przekrony - przekrojony przepadzity - zachłanny przichlybek - lizus przichlybiać sie - podlizywać się przikludzić - przyprowadzić przipopa - rów prziœć na krziwe pyski - pokłócić się z kimœ przoć - kochać, lubieć przychlybek - lizus pszajec - lubic pszajesz mi? - kochasz mnie? pszoć - kochać ptok - ptak puc - tynk pucować - czyœcić, a. tynkować pucpapior - papier œcierny puding - budyń pukać sie - jąkać się pukel, pukiel - garb pukeltasza - tornister puklaty - garbaty pultok - flejtuch, a. indyk pulać - siusiać pultok - indyk purtnońć - puœcić bąka puta - indyk putnia, puciynka - puszka, pudełko pylnonć sie - pobiec pyndalować - pedałować pyndziałek - poniedziałek pyndzyjo - emerytura pyrlik - ciężki młot (5-kilowy)
R rachować - liczyć radiska - rzodkiewka radyjko - radio, radioodbiornik radzi - zadowoleni raja - kolejka (np. w sklepie) rojber - psotnik, chuligan rajbetka - narzędzie murarskie do równania tynku na œcianie Rajch - Niemcy rajfeszlos - zamek błyskawiczny rajmatyka, rejmatyka - reumatyzm rajtować - jeŸdzić konno rajza - podróż rajzyfiber - choroba lokomocyjna rałs - wynocha, odejdŸ! rant - rów, brzeg czegoœ rapitołza - żaba ratka - racica, noga od œwini rechtor, rechtorka, rechtory - nauczyciel, -lka, -ele rejmatyka - reumatyzm reż - żyto richtig, rychtig - naprawdę, rzeczywiœcie robić za błozna - żartować z kogoœ rod - zadowolony rola - rodzaj fryzyr, zwinięte włosy na czubku głowy, kok roler - hulajnoga rolszuły - wrotki romplować - rozrabiać, awanturować rozlajerowany - rozregulowany, rozkręcony rozsuć - rozsypać roztomiły - najdroższy, szanowny rozwidniok - œwit ruby - gruby Rus - Rosjanin Rusyjo - Rosja rychtować - przygotowywać ryczka - stołeczek, krzesełko ryk - płacz, krzyk ryć się - pchać się, wtrącać się rykol - beksa, maruda ryl - szpadel ryma - katar rypnonć - uderzyć rzać - œmiać się rzodki - rzadki rzić - tyłek rzigać - wymiotować rzykać - modlić się rzyps – drabina
S, Œ sagi - nagi sak - siatka, torba sam - tutaj seblyc, seblykać - rozbierać się sebuć, sebułyżka do butów serwet, serweta - obrus sfalić - zrzucić siednonć - usiąœć sierotki - stokrotki siń - sień, korytarz sioć - siać sipieć - padać (drobny deszcz) siuœka - młoda, niedojrzała dziewczyna siyń - korytarz, sień sjechać - zjechać skalić - sprzedać skat, szkat - gra w karty skiż - z powodu, ze względu na skoczka - pchła skuli - z powodu slecieć - spaœć słazić - schodzić słepać - pić, siorpać słodek, słodki - schody smażonka - jajecznica smolić - lekceważyć smyczyć - nieœć, ciągnąć, wlec somsiek - miejsce w stodole do składowania siana lub słomy sornik - sarna, jeleń soroń - dzikus, dziwak spaœny, spaœno, spaœne - gruby, -a, -e spatrzeć - załatwić coœ komuœ spinknonć się - spotkać się spodnica - halka spodnioki - kalesony spomnieć sie - przypomnieć sobie sprzezywać - nakrzyczeć na kogoœ srocz - ubikacja srogi - duży, wielki stalkapy - buty z metalowa wkładka z czubie stanyć - wstać stargać - podrzeć starka, stareczka - babcia strom - drzewo staroszek - dziadek starzik, starzyk - dziadek stow, stowek - staw styknie - wystarczy, dosyć stynkać - narzekać, jęczeć suchatelnica - konfesjonał suć - sypać swaczyna - podwieczorek syminać - zdejmować symnonć - zdj?ć, œci?gn?ć synek - chłopiec syr - ser szac - narzeczony szaket - marynarka, odœwiętny garnitur szalter - wyłącznik szałfynster - okno wystawowe szałot - sałata, sałatka szczewiki, szczewiczki - buty, buciki szczyrbaty - szczerbaty, bez zębów szczyrkowka - grzechotka szczyrbok - ktoœ szczerbaty szelontać - potrzasać szeslong - tapczan szipa - szufla szisbuda - strzelnica szklok - landrynka szkrobać - obierać karofle szlajać sie - włóczyć się szlajfa, szlajfka - wstążka szlips - krawat szlojder - proca szlus - koniec szlyndzuchy - łyżwy szłapa - noga, stopa szłapcug - chodzenie pieszo szmary - lanie szmaterlok - motyl sznit - rozcięcie, krój, wzór sznita, sznitka - kromka, kanapka sznitloch, sznitlok - szczypiorek sznuptychla - chusteczka do nosa szola - szyb, winda w kopalni szolka - szklanka, filiżanka, kubek szosyjo - szosa, droga szpajza - deser szpangi - wsuwki do włosów, spiski szpas - żart szpasownik - dowcipniœ szperplata - dykta, sklejka szpicpapior - papier œcierny szpigiel - lustro, zwierciadło szpina - klamra szporobliwy - oszczędny szporować - oszczędzać szpotlawy - niezdarny, kulawy szprajchy - szprychy szpyndlik - szpilka szpyndlikorz - ciułacz, a. człowiek drobiazgowy szpyrhok - wytrych szpyrka - słonina, skwarka szrank, szranczek - szafa, szafka sztajger - sztygar szteker - wtyczka do prądu sztrom - prąd sztabdeka - kołdra sztamfować - ubijać sztamfer - ubijak (np. do ziemniaków) szterować - drażnić sztiglować - stroić się sztomel pauza - przerwa na papierosa sztompel - dŸwigar sztopować - cerować sztrachecle - zapałki sztrajchować - malować sztrykować - robić na drutach sztwierć - ćwierć godziny, kwadrans sztympel - pieczątka szusblech - błotnik szwaja - stopa, noga szwarny - ładny szwigrowie - teœciowie szwoczka - krawcowa szwong - zamach, rozbieg szychta - dniówka, dzień pracy szykowny - ładn szynk - karczma œciepać, œciepninć - zrzucić œciorany - zbrudzony, sponiewierany œlazowć - schodzić œlimik - œlimak, niezdara œlimtać - płakać œlomtać - płakać œlypia - oczy œlyœć - zejœć œniodać - jeœć œniadanie œmiatek - miotła, miotełka œmiertka - œmierć, zjawa œmietonka - œmietana œmioć sie - œmiać się œrebny - srebrny œwidraty – zezowaty
T tablet - taca tabula, tabulka - tabliczka tacik - tatuœ tanksztela - stacja benzynowa tasia, tasza - torba taszka - torebka taszlampa - latarka taszyntuch - chusteczka do nosa tela, tyla - tyle tera - teraz terozka, terazki - teraz, aktualnie tinta - atrament tjoleta - toaletka toć - oczywiœcie, naturalnie tomata - pomidor tonkać - moczyć toni, tońszy - tani, tańszy topek - nocnik toplać - moczyć trantitla - robok co łazi po gardinsztandze i wpierdala cinkwajs ze gipsdeki trefić - spotkać, trafić trichter - lejek trocha - trochę trociniok - żelazny piec (przeznaczony do palenia trocin) trowa - trawa truła - trumna trza - trzeba tuberok - gruŸlik tukej - tutaj tulpa - tulipan turnszuły - tenisówki tuste - tłuste, smalec tygel, tyglik - rondel, rondelek tyj, tej - herbata tyjater - teatr, przedstawienie teatralne tyta - papierowa torebka tytka - papierowa torebka -> Co robią w Hebziu? Tytki lepią (odpowiadało się żartobliwie)
U uberiba - kalarepa uciecha - radoœć, wesołoœć ucylować - trafić ufifrać sie - pobrudzić się ujek - wujek ukidany - poplamiony ukroć - ukroić umarlok - nieboszczyk upa - dziadek ustoń - przestań uœlimtany - zapłakany utopek, utoplec - wodnik, wodny duszek utrzić, utrzyć - obetrzeć uwachować - upilnować uwarzić, uwarzyć – ugotować
W wachować - pilnować wachtyrz - stróż, dozorca wadzić sie - kłócić się wajać - narzekać, marudzić walkować - maglować walkownia - magiel wancka - pluskwa, pchła wander - podróż, wędrówka wandertasza - torba podróżna, plecak wandrus - wędrowiec, podróżnik wartko - szybko, z poœpiechem waryjot - wariat warzyć - gotować, robić obiad waserwoga - poziomica waszbret - tarka do prania waszkorb - koszyk wiklinowy waszpek - miednica, miska wciepnonć, wciepnyć - wrzucić wdycki - zawsze wele - loki, pokręcone włosy wertiko - komoda, szafka weseli - wesele westa - kamizelka weta - zakład o coœ wetnymy sie - założymy się wic - żart, kawał wichajster - jakieœ urządzenie, które niewiemy jak dokładnie nazwać Wicynt - Wincenty widełka, widełki - widelec wieczerza - kolacja wieczerzać - jeœć kolację wiela - ile wiela je godzin? - która godzina? wieprzki - prosiaki, a. agrest wilgły - wilgotny wilijo - wigilia Wiluœ, Wilym - Wilhelm winkel, winkiel - róg wojok - żołnierz wongel, wongle - węgiel woniać - wąchać, pachnieć wonianie - wąchanie woszt - kiełbasa wosztlik - kiełbaska wórszt - kiełbasa wparzyć - wbiec, wejœć nagle wrazić - włożyć wrazidlaty - wœcipski wrażować - wkładać wreć - gotować się wszorz - brudas wyciepnonć - wyrzycić wydano - zamężna wyduldać - wypić wyglancowany - wyczyszczony, odœwiętnie ubrany wyjscać sie - wysikać się wykludzić - wyprowadzić wyklupać - wytrzepać wylazować - wychodzić wyradlić - wykopać wyro - łóżko wyrobiać - wydziwiać wysłepać - wypić wyszkrobiony - nakrochmalony wyszkyrtany - zużuty wysztiglowany - wystrojony wysztudiyrować - wymyœlić coœ, wykombinować wywiórka - wiewiórka wyzgerny - ładny, zgrabny vidyjo, widyjo – video
Z, Ż zabulić - zapłacić zachciołka - zachcianka zachorzeć - zachorować zachrapociały, zachrapniynty - zachrypnięty zaciepnonć - zarzucić zacisnonć - zawalić sprawę zaćmić sie, zećmić sie - œciemnić się zadek - tył, tyłek zadni - tylni zaglondać - patrzeć, przypatrywać się zaklupać - zapukać zalc-zajer - kwas solny zalycki - wspominki za zmarłych np. w Zaduszki zandale - sandały zaprził sie - zaparł się zaroz, zarozki - zaraz, natychmiast zaroœciały, zaruœciały - zardzewiały zasioty, zasiony - zasiany, obsiany zasmyczyć - zaciągnąć, zawlec zasuć - zasypać zauszniki, zauszniczki - kolczyki zawalaty - niezdara zawrzyty - zamknięty zbulić - zburzyć zdrzadło, zdrzadełko - lustro, lusterko zegłowek - poduszka (por. zogowek) zegroda - ogród zejscać sie - posikać się zelter - woda sodowa zemlyty - zmielony zesel - fotel zeslik - fotelik zic - siedzenie zicherka - agrafka złociok, złotek - złotówka zmierzły - nerwowy, zgryŸliwy znojœć - znaleŸć zogowek, zygowek, zogowka, zogoweczek - poduszka zola - podeszwa zolyty - zaloty zołza - sos zonynbrele - okulary słoneczne zopaska - fartuch zorta - gatunek, odmiana zowiœć - zazdroœć, złoœć zowiœcić - zazdroœcić zowitka - panna z dzieckiem zwrocać - wymiotować zwyrtać - obracać zygor - zegar zynft - musztarda żadny - brzydki żdżały - dojrzały żdżadło, żdżadełko - lusterko żeleŸniok - piec żelazny żelozko - żelazko żić - tyłek, pupa żodyn - nikt, żaden żymlok - bułczanka żymła - bułka żyniaczka - œlub, zamążpójœcie
Achim - Joachim, por. Chimek Agnys, Agnysa - Agnieszka Alojz, Lojz - Alojzy Ana - Anna Angela - Aniela Bercik - zdrob. Hubert, Norbert, Robert... Dorka - Dorota Ecik - Edek, Edzio Erna - Ernestyna Francik - Franek Francka - Franciszka Frida - Elfryda Fridek - Fryderyk Gabi - Gabrysia Gryjta, Gryjtka - Małgosia Gustla - Augusta Gustlik - August Lojzik - Alojzy Lyjna - Helena Manek - Emanuel Maryjka, Maryj - Maria Milka - Emilia Ojgyn - Eugeniusz Paulek - Paweł Pyjter - Piotr Stanik - Stanisław Stazyjo - Anastazja Tila, Tilda - Matylda Truda, Trudka - Gertruda Walek - Walenty Yma - Emma Ywald - Ewald Ziga, Ziguœ - Zygmunt Zefek, Zeflik - Józef