Jan Tetzlaff MSF Strona prywatna

05.03.24-27 Œwięte Triduum Paschalne, w którym przeżywamy po raz kolejny w swoim życiu Wielkie Misterium Męki, Œmierci i Zmartwychwstania naszego Pana Jezusa Chrystusa.

Wielki Czwartek

Podczas tej Najœwiętszej Ofiary wspominamy wydarzenia z Wieczernika - ustanowienie Eucharystii i sakramentu kapłaństwa. Mówią o tym czytania: z Księgi Wyjœcia (12,1-8.11-14), z Pierwszego Listu œw. Pawła do Koryntian (11,23-26) i z Ewangelii œw. Jana (13,1-15). Pierwsze traktuje o pierwszym œwięcie Paschy. Izraelici, gotowi do drogi (uciekali z Egiptu), mieli spożyć ucztę paschalną w poœpiechu, a krew baranka, którego jedli, posłużyła do oznaczenia domów. Powodowała ona, że nie było wœród nich plagi niszczycielskiej, gdy Bóg karał ziemię egipską œmiercią pierworodnych.

Przez wszystkie pokolenia Żydzi spożywali Paschę na pamiątkę wyjœcia z ziemi egipskiej i zawarcia z Bogiem przymierza na Synaju. Podobnie było podczas Ostatniej Wieczerzy. Ale Jezus nadał tej uczcie nowy sens. Mówi o tym drugie czytanie. Œwięty Paweł przypomina słowa Jezusa: „To jest Ciało Moje za was wydane”. Jak baranek został zabity, by uratować od œmierci pierworodnych w Egipcie, tak Jezus nazajutrz zostanie zabity, by wszystkich ludzi uratować od œmierci wiecznej.

Œwięty Paweł przypomina także inne słowa Jezusa z Ostatniej Wieczerzy: „Kielich ten jest nowym przymierzem we krwi mojej”. Tak jak przymierze synajskie, zgodnie ze starożytnym zwyczajem, zostało zawarte przez pokropienie krwią ofiarnych zwierząt, tak krew zabitego Jezusa posłuży jako krew Nowego i Wiecznego Przymierza. Nowym Ludem Bożym - Koœciołem - staną się ci, którzy przez chrzest zanurzeni zostaną w zbawczą mękę i œmierć Chrystusa. Chrzeœcijanie - zgodnie z poleceniem Jezusa: „Czyńcie to na moją pamiątkę” - sprawować mają pamiątkę Jego œmierci i zmartwychwstania przez spożywanie Ciała i Krwi Chrystusa. Przewodzić jej będą ci, którzy przez modlitwę i włożenie rąk w sposób szczególny uczestniczyć będą w jedynym kapłaństwie Jezusa Chrystusa.

Ewangelia przypomina o tym, jak Jezus przed wieczerzą umył uczniom nogi. Ten, którego nazywamy „Nauczycielem i Panem” zrobił coœ, co zwykle czynił sługa. Na pamiątkę tego wydarzenia w wielu parafiach po homilii kapłan umywa wybranym parafianom nogi. Przypomina to prawdę, że wszelkie przewodzenie w Koœciele powinno odbywać się w duchu służby bliŸniemu...

Na zakończenie uroczystoœci Ciało Chrystusa zostaje przeniesione do specjalnie przygotowanej kaplicy, zwanej ciemnicą. Tam do póŸnych godzin wieczornych wierni uczniowie czuwać będą wraz z Jezusem, wspominając Jego samotną modlitwę w Ogrójcu, zdradzieckie pojmanie i pierwsze przesłuchania. Tabernakulum jest opróżnione i otwarte, gaœnie wieczna lampka, a ołtarz, przy którym jeszcze przed chwilą sprawowano Najœwiętszą Ofiarę, stoi obnażony i pusty. Wchodzimy w czas Bożej męki...

Wielki Piątek

Pamiątka Męki i Œmierci Chrystusa na Krzyżu.

W Wielki Piątek nie sprawuje się Eucharystii. W koœciołach trwa spowiedŸ, adoruje się Pana Jezusa w ciemnicy, odbywają się nabożeństwa Drogi Krzyżowej... PóŸnym popołudniem rozpoczynają się najważniejsze obrzędy tego dnia - Liturgia Męki Pańskiej. Składa się ona z trzech częœci: Liturgii Słowa, adoracji Krzyża i obrzędów Komunii.

Wszystko zaczyna się nietypowo. Ministranci i kapłani wychodzą w ciszy do ołtarza. Nie poprzedza ich dzwonek, nie œpiewa się żadnej pieœni. Przed ołtarzem kapłan pada na twarz. Wszyscy obecni w Koœciele klękają. Wobec zbawczej œmierci Jezusa wszelkie słowa są nieodpowiednie. W tej chwili cisza mówi znacznie więcej. W Jego ranach jest nasze zdrowie...

Pierwsze czytanie w Liturgii Słowa to tekst z Księgi proroka Izajasza, w którym prorok mówi o tym, że Mesjasz będzie cierpiał za grzechy ludzi. Autor Listu do Hebrajczyków przypomina, że Chrystusowi znany jest ludzki los, bo sam został okrutnie doœwiadczony. Przez Jego posłuszeństwo dokonało się zbawienie œwiata. Zbawcze wydarzenia przypomina Ewangelia.

Na zakończenie Liturgii Słowa odbywa się wyjątkowo uroczysta modlitwa powszechna. W dziesięciu wezwaniach prosimy Boga, aby miał w opiece cały œwiat.

Rozpoczyna się adoracja Krzyża. Od dwóch tygodni wszystkie krzyże w koœciołach były zasłonięte. W Wielki Piątek ukazuje się je ponownie wiernym. Kapłan odsłania krzyż, œpiewając: „Oto drzewo krzyża, na którym zawisło zbawienie œwiata”, a wszyscy odpowiadając: „PójdŸmy z pokłonem”, padają na kolana, wielbiąc Zbawiciela.

Przychodzi czas, aby ucałować krzyż Jezusa. Robią to - w zależnoœci od parafii - albo wszyscy wierni, albo tylko niektórzy. Œpiewa się przy tym zazwyczaj jedną z najbardziej przejmujących pieœni - „Ludu mój ludu”. Ukazuje ona, co Bóg zrobił dla Izraelitów, gdy wychodzili z ziemi egipskiej, i czym oni odpłacili Jego Jednorodzonemu Synowi. Każdy może dodać w myœli własną zwrotkę. Bo każdy doœwiadczył od Boga wielu dobrodziejstw, a często odpłaca Mu grzechem.

Po adoracji Krzyża następuje Komunia œwięta. Nie ma przeistoczenia. Rozdaje się Ciało Chrystusa, konsekrowane poprzedniego dnia. Karmimy się pokarmem, który daje życie wieczne...

Wielkopiątkową liturgię kończy przeniesienie Najœwiętszego Sakramentu do kaplicy, zwanej Bożym Grobem (w Norwegii nie ma zwyczaju Bożego Grobu). Monstrancja jest przykryta białym welonem na pamiątkę całunu, którym spowito doczesne szczątki Jezusa. Tego wieczora i przez cały następny dzień trwa adoracja. Wielu przyjdzie także ucałować krzyż. Bo „na drzewie rajskim œmierć wzięła początek, na drzewie krzyża powstało nowe życie, a szatan, który na drzewie zwyciężył, na drzewie również został pokonany przez Jezusa Chrystusa, naszego Pana”.

Wielka Sobota

Milczący czas adoracji Chrystusa (w Norwegii nie ma tradycji Grobu Pańskiego). Ostatnia okazja do spowiedzi i oczywiœcie poœwięcenie pokarmów, "œwięconki" (na specjalne życzenie Polaków).



Liturgia Wigilii Paschalnej!

Wydawało się, że wszystko się skończyło. Bo zazwyczaj œmierć kończy wszystko. Ale nie w tym przypadku. Trzeciego dnia Jezus powstaje z grobu. Pokazuje, że nadzieje w Nim pokładane nie były daremne. Chrystus, zwyciężywszy œmierć, też obiecuje zmartwychwstanie wierzącym w Niego. Te prawdy przeżywamy podczas Liturgii Wielkiej Soboty [a œciœlej mówiąc: liturgii Wigilii Paschalnej, przyp. MG].

To, co w tym dniu najważniejsze, rozpoczyna się wieczorem. Liturgia Wielkiej Soboty nie jest typową Mszą, gdyż oprócz Liturgii Słowa i Liturgii Eucharystycznej składa się z Liturgii Œwiatła i Liturgii Chrzcielnej. Rozpoczyna się przed koœciołem. Do rozpalonego ogniska podchodzą kapłani i służba liturgiczna. Tu następuje poœwięcenie ognia, a potem prowadzący kreœli na paschale znak krzyża, litery Alfa i Omega oraz na polach między ramionami krzyża cyfry bieżącego roku, umieszcza też pięć symbolicznych gwoŸdzi w formie krzyża. Bo „Chrystus wczoraj i dziœ, Początek i Koniec, Alfa i Omega. Do niego należy czas i wiecznoœć. Jemu chwała i panowanie przez wszystkie wieki wieków”.

Z zapalonym paschałem procesja wchodzi do nieoœwietlonego koœcioła. Ci, którzy doœwiadczyli w swoim życiu lęku przed ciemnoœcią, wiedzą, czym dla człowieka jest œwiatło. Rozprasza nie tylko ciemnoœci, ale także obawy. Chrystus jest tym, który swoim zmartwychwstaniem rozprasza ciemnoœci grzechu i œmierci, który na powrót wlewa w serca radoœć życia. Bo przecież nie musimy się już bać największego wroga, œmierci, skoro On ją pokonał. „Œwiatło Chrystusa” - œpiewa kapłan i wszyscy zapalają od Paschału œwiece. W koœciele robi się jeszcze jaœniej. Mrok jest już przezwyciężony.

A gdy kapłan po dojœciu do ołtarza trzeci raz pokazuje œwiatło Chrystusa, zapalają się wszystkie œwiatła. Symbolikę œwiatła wyjaœnia œpiewane orędzie wielkanocne. „Weselcie się już zastępy aniołów w niebie (...) Raduj się Ziemio opromieniona tak niezmiernym blaskiem, a oœwiecona jasnoœcią Króla Wieków poczuj, że wolna jesteœ od mroku, co œwiat okrywał (...) Tej nocy Chrystus, skruszywszy więzy œmierci jako zwycięzca wyszedł z otchłani (...) O, jak niepojęta jest Twoja miłoœć: aby wykupić niewolnika, wydałeœ Swego Syna (...)”.

Liturgia Słowa jest wyjątkowo rozbudowana. Może się składać na nią aż dziewięć czytań, które pokazują całą historię Zbawienia: od początku œwiata, poprzez wyprowadzenie narodu wybranego z Egiptu, aż do czasu, gdy Jednorodzony Boży Syn stał się Barankiem, by zbawić grzechy œwiata, a zabity za grzechy œwiata trzeciego dnia powstał z martwych. Œwięty Paweł pokazuje, że udział w owocach œmierci i zmartwychwstania Jezusa jest możliwy dzięki sakramentowi chrztu, który zanurza w Jego œmierć i pozwala razem z Nim zmartwychwstać do Nowego Życia. Do tych treœci nawiązuje kolejna częœć celebracji - Liturgia Chrzcielna.

Dawniej większoœć chrzeœcijan w tej właœnie chwili przyjmowała chrzest. Dziœ, po błogosławieństwie wody, najczęœciej odnawiamy przyrzeczenia chrzcielne i modlimy się za tych, którzy przyjmują ten sakrament. Z zapalonymi œwiecami w ręku wierni wyrzekają się grzechu, wszystkiego, co prowadzi do zła, i szatana, głównego sprawcy grzechu, a następnie wyznają wiarę w Ojca, Syna i Ducha Œwiętego, Koœciół, obcowanie œwiętych, odpuszczenie grzechów, zmartwychwstanie ciała i życie wieczne. Chciałoby się, aby już na zawsze w sercach była ta sama gorliwoœć, co w tej właœnie chwili.

Jako œwięci i umiłowani przez Boga przystępujemy do Liturgii Eucharystycznej. Ten, który z miłoœci do człowieka ofiarował się w zbawczej ofierze, który powstał z martwych i dał udział w swojej łasce przez chrzest, karmi swoim Ciałem i Krwią. Jego Ciało i Krew są pokarmem na życie wieczne.

W niektórych parafiach na zakończenie obrzędów odbywa się jeszcze procesja rezurekcyjna. Chrzeœcijanie całemu œwiatu ogłaszają radosną wieœć: możecie już otrzeć łzy, œmierć została pokonana. Ta procesja może mieć też miejsce następnego dnia rankiem, przed pierwszą Mszą œwiętą. Gdy wschodzi słońce, jakże wyraziœcie brzmią słowa wielkanocnego orędzia: „Niech ta œwieca płonie, gdy wzejdzie słońce nie znające zachodu: Jezus Chrystus, Twój Syn Zmartwychwstały, który oœwieca ludzkoœć swoim œwiatłem i z Tobą żyje i króluje na wieki wieków”.